मेहरूण, जळगाव : भारतीय संस्कृतीतील सण-उत्सव आणि परंपरांचा वारसा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्यासोबतच विद्यार्थ्यांना आनंददायी व अनुभवाधारित शिक्षण मिळावे, या उद्देशाने श्री संत ज्ञानेश्वर प्राथमिक व माध्यमिक विद्यालय, मेहरूण येथे ‘दप्तरमुक्त शनिवार’ अंतर्गत कोजागिरी पौर्णिमेनिमित्त विशेष उपक्रम राबविण्यात आला. या उपक्रमात नर्सरी ते इयत्ता दुसरीपर्यंतच्या चिमुकल्या विद्यार्थ्यांनी आटवलेल्या दुधाचा आस्वाद घेत कोजागिरीचा आनंद अनुभवला.
आजच्या डिजिटल युगात लहान मुलांना भारतीय सण-परंपरांची प्रत्यक्ष अनुभूती मिळणे आवश्यक आहे. केवळ पुस्तकांमधून सणांची माहिती देण्याऐवजी प्रत्यक्ष कृती, संवाद आणि सहभागाच्या माध्यमातून संस्कृतीची ओळख करून देण्याचा प्रयत्न या उपक्रमातून करण्यात आला. कोजागिरी पौर्णिमेचे महत्त्व, या सणाशी जोडलेल्या परंपरा आणि त्यामागील सांस्कृतिक भाव विद्यार्थ्यांना सोप्या व रंजक पद्धतीने समजावून सांगण्यात आले.
उपक्रमादरम्यान विद्यार्थ्यांना दूध आटवण्याची प्रक्रिया अनुभवण्याची संधी मिळाली. दूध हे शरीराच्या वाढीसाठी आणि हाडांच्या मजबुतीसाठी उपयुक्त असून, संतुलित व पौष्टिक आहाराचे आरोग्यदायी जीवनात महत्त्वाचे स्थान आहे, याची माहिती देण्यात आली. तसेच दूध हाताळताना स्वच्छता राखणे, अन्नपदार्थ स्वच्छ ठेवणे आणि गरम पदार्थांपासून सुरक्षित अंतर राखणे यांसारख्या आवश्यक बाबीही विद्यार्थ्यांच्या लक्षात आणून देण्यात आल्या.
चिमुकल्या विद्यार्थ्यांनी उत्साहाने सहभाग घेतला. प्रश्नोत्तरांच्या माध्यमातून त्यांच्याशी संवाद साधण्यात आला. आटवलेल्या दुधाचा आस्वाद घेताना विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर आनंद दिसून आला. भारतीय संस्कृतीतील सण केवळ उत्सव नसून ते आनंद, एकोपा, परंपरा आणि संस्कार यांची शिकवण देतात, हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
दप्तरमुक्त शनिवार ठरतोय संस्कारांची शाळा!
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० मध्ये अधोरेखित केलेल्या अनुभवाधारित आणि आनंददायी शिक्षणाच्या दृष्टिकोनाशी सुसंगतपणे अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष अनुभवातून शिकण्याची संधी मिळते. दप्तराच्या ओझ्यापासून मुक्त होऊन खेळ, कृती, संवाद आणि सांस्कृतिक उपक्रमांच्या माध्यमातून शिक्षण घेताना विद्यार्थ्यांमध्ये जिज्ञासा, सामाजिक जाणीव आणि संस्कार रुजण्यास मदत होते.
भारतीय संस्कृतीतील पारंपरिक सणांचे महत्त्व समजावून सांगत त्यांचा वारसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचा संकल्प शाळेने या उपक्रमातून अधोरेखित केला. आधुनिक शिक्षणासोबतच आपल्या संस्कृतीची मुळे घट्ट ठेवण्याचा हा प्रयत्न पालकांसाठीही सकारात्मक संदेश देणारा ठरला.
मुख्याध्यापक मुकेश नाईक यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम राबविण्यात आला. विद्यार्थ्यांना शिक्षणासोबत आनंद, आरोग्यविषयक जाणीव आणि भारतीय संस्कृतीचे संस्कार देण्याच्या शाळेच्या प्रयत्नांचा हा एक भाग ठरला.
‘दप्तरमुक्त शनिवारातून ज्ञानासोबत संस्कार, अनुभवासोबत आनंद आणि आधुनिक शिक्षणासोबत भारतीय संस्कृतीचा वारसा जपूया,’ हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
